Nie tylko celność...

Drodzy użytkownicy, temat ten przetacza się na rożnych forach i na rożnych spotkaniach strzelców sportowych oraz myśliwych. Prawdopodobnie nigdy nie znajdziemy odpowiedzi aby zaspokoić wszystkich ale jesteśmy chyba w stanie zebrać doświadczenie kolegów w temacie – jaki nabój/kaliber. Poniższy tekst jest zbiorem rożnych dotychczasowych maili i zawiera jedynie napomknięte zagadnienia z tego dość dużego tematu. Artykuł ten w chwili obecnej  jest dostępny takze dla niezarejestrowanych czytelników (wlasne doswiadczenia dopisuja jedynie zarejestrowani). Jest wersja robocza czegoś, co mam nadzieje powstanie dzięki Waszej współpracy. Jeżeli ktoś z Was ma jakieś uwagi do tematu lub chciałby się podzielić swoimi doświadczeniami – zapraszam do rozbudowy i do dopisania własnego zdania. Link do strony wysyłającej tekst

PS

Postarajmy się podejść do tego obiektywnie bez zbytniego nacisku na nazwy firm ale na budowę i właściwości amunicji.

Ze strzeleckim pozdrowieniem

Darz bór

Adrian

PS - dalsze opracowanie nastepuje na  bieżąco

Odwieczny problem myśliwego i sportowca: jaki kaliber, jaka kula, jaki nabój?

Dlaczego w pytaniu rozdzieliłem ten problem na trzy tematy? Nie można mówić o kalibrze nie wspominając nic o kuli lub a całym naboju i odwrotnie. Sam kaliber to tylko wymiar nie mówiący nic o precyzji, czy działaniu w celu. Sama kula w pewnym kalibrze zależna jest od całego naboju, zastosowanej łuski, spłonki, tolerancji. Jak widać, pytając o kaliber pytamy za mało precyzyjnie.

-------------------------

Problem jest na tyle skomplikowany, że na samym początku muszę ostrzec: nie ma jednoznacznej odpowiedzi! Ten artykuł może ci jednak pomoc w wybraniu drogi i zrozumieć pewne różnice między poszczególnymi rodzajami kalibrów.

Kiedy sprawa dla sportowców wydaje się dość prosta, to dla myśliwych jest to temat niewyczerpany i tyle odpowiedzi ilu strzelców i ich upodobań.

-----------------------------------

W sporcie nie interesuje nas balistyka pocisku w celu. Aby wyciąć kawałek papieru w tarczy, nie interesuje nas twardość czy miękkość pocisku. Ma być on idealny pod względem balistyki zewnętrznej i wewnętrznej oraz ma być powtarzalny bliski ideałowi.

Już te założenia zdradzają nam pewna prawidłowość, otóż taki nabój ciężko wyprodukować masowo. Możemy trafić na bardzo dobra partie produkowanej amunicji lecz wahania jakości w poszczególnych partiach są czasami dość znaczne. Chcąc osiągnąć stabilne wyniki, trzeba sięgnąć jednak do elaboracji. Czy będzie to elaboracja we własnym zakresie, czy zlecona, nie gra to już wielkiej roli. Ważne aby znaleźć odpowiedni nabój. Tu będziemy musieli popracować nad prawidłowym osadzeniem pocisku w szyjce łuski aby zachować minimalny odstęp od wejścia pocisku w gwint oraz opracować najlepszą naważkę dla całego systemu nabój-lufa. Tak wyprodukowany nabój bedzie odpowiednio dopasowany tylko do jednego rodzaju broni i wymienianie się takimi nabojami dla innej jednostki może charakteryzować się nie tylko rozrzuconym skupieniem ale także niebezpieczeństwem podskoczenia dopuszczalnego ciśnienia.

Do strzelania na 100m starczy nam zwykły pocisk HPBT (bardzo dobre właściwości balistyczne) np. Sierra Match King, Lapua Scenar. Do strzelania na dalsze dystanse od 300m w górę warto zwrócić uwagę na Sierra Palma Match HPBT lub Hornady A-Max. Są one przeważnie lżejsze niż standardowe pociski do używanego kalibru i zachowują się wybitnie na dalszych odległościach.

A teraz zastanówmy się na jaka odległość będziemy strzelać? Jeżeli pozostaniemy przy krótkim dystansie 100 to wybór pada przeważnie nie bez powodu na kaliber .223 Remington. Przede wszystkim mały odrzut, dość duża precyzja własną i duży wybór amunicji na rynku ale także stosunkowo niewielka cena tej amunicji. Także dalsze odległości nie sprawiają problemu dla .223 Rem i bacząc na sytuacje strzelnic długodystansowych w kraju, jest to dość uniwersalny kaliber. Dobry strzelec z dobrego sprzętu będzie mieć dobre skupienie nawet na 600m jeżeli zalożymy, że nie będzie przeszkadzać nam wiatr.

Jeżeli nie zadowolimy się standardem i będziemy chcieli osiągać ponadprzeciętne wyniki skupienia, nie przejdziemy bez zwrócenia uwagi na dość nowy kaliber Norma 6mm BR (obecny rekord swiata na 1000m). Ostatno coraz bardziej popularnym nabojem staje się w strzelaniu precyzyjnym 6,5x47 Lapua. Niestety ze względu na jego charakterystyke i dostępność jest on prawie wyłącznie elaboryny prezz strzelców sportowych.

Mamy dojście do strzelnicy dysponującej 300 metrami lub nawet 600, warto zastanowić cie poważnej nad pociskami bardziej odpornymi na boczny wiatr. Tutaj otwiera się większa paleta kalibrów od 6,5x55 poprzez 6,5x284 oraz .308 Win do typowych kalibrów długodystansowych jak .338 Lapua Magnum. Jako podsumowanie tematu sportowego nie zapomnijmy o jednym, sam kaliber to tylko pewien procent składający się na całość sportu strzeleckiego. Nie powinniśmy się zachłysnąć samymi nabojami zapominając o całej masie innych czynników decydujących o wynikach jak lufa, łoże, optyka, mechanika broni oraz samym strzelcu i jego możliwościach. Nie będę poruszać tutaj nietypowych kalibrów jak .408 Chey Tac .416 Barrett czy .50 BMG nie ze względów ich przewagi balistycznej nad innymi kalibrami ale ze względu na bardzo ograniczoną ilość użytkowników takiej broni. Do tego dochodzą ograniczenia prawne o przyznaniu promesy.

-----------------------------

Łowiectwo: (oparte na saxtech.eu)

Tutaj sprawa kalibru i kuli staje się bardziej złożona. Kula myśliwska musi przede wszystkim mieć działanie w celu nie zapominając o celności. Już to pokazuje, ze wymagania dla kuli myśliwskiej są większe niż dla sportowej (wbrew opinii niektórych sportowców). Samo trafienie zwierzęcia to tylko polowa sukcesu. Pocisk musi wyrządzić odpowiednio duże szkody aby zabić zwierze. Przy tym kanał nie może być ani za mały ani za duży oraz pewny przestrzał zapewnia obfita farbę. Temu zagadnieniu firmy produkujące amunicje poświęcają dość dużo czasu i pieniędzy aby wyprodukować optymalny pocisk do danego celu. Także tutaj nie oczekujmy jednej odpowiedzi.

Można przyjąć następującą zasadę:

Na małego zwierza wybierz krotki, miękki i szybki pocisk.

Na duże zwierzę wybierz długi, twardy i wolniejszy pocisk.

(poniższy tekst pochodzi za zgoda właściciela ze strony saxtech.eu)

Można przyjąć następującą zasadę:

Na małego zwierza wybierz krotki, miękki i szybki pocisk.

Na duże zwierzę wybierz długi, twardy i wolniejszy pocisk.

Oczywiście można z powodzeniem polować szybkim i twardym pociskiem na małe i duże zwierzęta ale już z pewnością nie wolnym i miękkim. Natomiast nawet szybki i miękki pocisk w tuszy zwierzęcia dużego może nie wytrzymać obciążenia przekrojowego i rozpaść się na części zanim zdąży uszkodzić odpowiednie organy zwierzęcia. Tu zachodzi zależność, im szybszy pocisk, tym powinien być twardszy. Jeżeli weźmiemy te zagadnienia pod uwagę, to nie znajdzie się w naszym wyborze żaden kaliber z serii .30 (szukamy uniwersalnego). Kalibry .308 oraz 30-06 nie mają odpowiednio dużej pojemności prochowej łuski aby nadać im większą szybkość. Dalsi przedstawiciele tego rozmiaru .300 Win Mag .300 Weatherby Mag przystosowane do ładowania z taśmy dają dużo do życzenia przy stosowaniu z magazynków stałych. Dalej 300 WSM ma negatywny wpływ na mniejsze zamki. Tak więc jako pociski do szerokiego zastosowania wchodzą w grę takie, które wytrzymują na tyle duże obciążenie przekrojowe nawet po trafieniu w kość aby zagłębić się odpowiednio w tusze oraz dać wyraźny przestrzał z farba ułatwiającą szukanie zwierzęta, które nie padło w ogniu. Obecnie istnieją dwa rodzaje takich pocisków, które są w stanie sprostać tym warunkom. Pociski miedziowe (stosowane raczej w Niemczech i Szwajcarii) oraz pociski DK. Są one w stanie być w swojej przedniej części miękkie n (Balle GPA, GSCustom HV, Barnes X, Reichenberger HDB) lub zupełnie pozbawić się ostrej głowicy i przejść przez tusze stabilnie jako twardy, cylindryczny pocisk (DK, CDP, TUG, TOG).

Pociski są określane poprzez kaliber, rodzaj budowy oraz długość. W obecnych czasach strzelamy kalibrowanymi pociskami podłużnymi (początki to kule). Taki kształt pocisku wymusił nadanie pociskowi rotacji, która go stabilizuje. Z fizycznego punktu widzenia możliwa jest maksymalna długość pocisku nie przekraczająca pięciokrotną wielkość kalibru. Powyżej tej wielkości następują problemy ze stabilizacja tegoż pocisku. Jeszcze za czasów okrągłych, kulowych pocisków pochodzi zasada – na grubego zwierza potrzebna jest gruba kula. Jednak historia udowodniła, ze kuliste pociski były ślepą uliczką w rozwoju amunicji. Dzisiaj wiemy, że cylindryczny pocisk o wystarczającej długości i dużej odporności na obciążenia przekrojowe są odpowiedzią na skuteczny pocisk myśliwski. Do odpowiedniej penetracji tuszy można użyć reguły: długość wpływa pozytywnie na penetracje tuszy, natomiast szerokość pocisku hamuje penetrację. Taka sama reguła dotyczy zachowania się pocisku przebijającego się przez powietrze, które jednak ze względu na inną gęstość i zdolność do komprymowania oraz masy 1/800-tnej wagi mięsa na jednostkę objętości stwarza inne środowisko dla pocisku. Biorąc teraz pod uwagę powyżej wymienione punkty, możemy łatwo obliczyć, ze przy znajomości skrętu gwintu i maksymalnej długości stabilnego jeszcze pocisku (np. 33mm dla 5x kaliber) otrzymamy minimalny przekrój 6,6mm. Oznacza to, że (według doświadczeń z kulami ołowianymi) minimalny, skuteczny, stabilny i odpowiednio głeboko penetrujący tusze kaliber to 6,5mm. Taki tez zapis jest zapisany prawnie w kilku krajach jako minimalny dla łowiectwa na zwierzynę płową. Trzeba jednak przyznać, że w dzisiejszych czasach technologia pocisków poszła jednak dużo dalej i dane te nie są obecnie aktualne. Jednak ze względu na to, że dzisiaj używa się jeszcze pocisków ołowianych, zapis ma w wielu krajach jeszcze sens.

Z kalibru 6,5mm pozostaje nam po wzięciu pod uwagę uniwersalność w zastosowaniu łowieckim na zwierzynę od lisa po antylopę oryx. Takim nabojem jest 6,5x65RWS CDP

Z kalibru 7mm w analogiczny sposób pozostaje na polu bitwy 7x64 Brenneke w wersjach RUAG Ammotec CDP, RWS DK oraz Brenneke TIG

Z kalibru 8mm najlepiej spełnia te warunki 8x68S. Także tutaj do polecenia jest RUAGa CDP oraz Brenneke TOG

Przy 8,5mm dochodzimy już do granicy, jeżeli weźmiemy pod uwagę sarny. Takim kalibrem jest .338 Lapua Magnum. Ten kaliber o olbrzymim potencjale energetycznym bez problemu nadaje się nawet do dalekich strzałów na bawoły.

Problem zaczyna się przy kalibrze 9,3mm oraz 9,5mm. Tutaj mamy dobry nabój na duże zwierzę np. 9,3x74R lub 9,3x64 Brenneke. Lecz brakuje naboju na przeciętną, europejską i małą zwierzynę. To samo dotyczy 9,5 Tornado.

Podsumowując pozostają nam trzy kalibry, które są w stanie pokryć całą gamę zwierzyny łownej w Europie i są optymalne przy swoich właściwościach penetrujących: 6,5x65 7,64 oraz 8x68S.

Te dane dotyczą broni z długimi lufami. Obciążenie przekrojowe osiąga tu między 300 a 400 m³/s. Dla sztucerów z krótkimi lufami bardziej odpowiednimi kalibrami będą krótsze wersje tych kalibrów: 6,5 x 57; 7x57; oraz 8x57IS

(żródło sachtech.eu za zgodą Autora)

(żaden kaliber nie bedzie odpowiedni, jeżeli nie będzie celny. Nie należy oczekiwać, że uniwersalność kalibru i jego większa energia naprawi błędy myśliwego , co jest starym kanonem wśród myśliwych dobierających amunicję pod polowania zbiorowe)

-----------------